Vì sao đa số người thất bại trong việc kiếm tiền từ đầu tư?

Giới thiệu

Người phỏng vấn: Đầu tư được xem là một phương tiện quan trọng để tích lũy tài sản đối với nhiều người. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn mọi người không chỉ không thu được lợi nhuận đáng kể mà còn thường bị thua lỗ. Vì sao hiện tượng này vẫn tiếp diễn? Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm câu trả lời cho câu hỏi đó.

Rào cản tâm lý: Sợ hãi và lòng tham

Người phỏng vấn: Nhiều người mô tả rằng họ trải qua một chuyến tàu lượn cảm xúc trong quá trình đầu tư. Những sai lầm tâm lý phổ biến nhất mà nhà đầu tư mắc phải là gì?

Chuyên gia: Kẻ thù lớn nhất của nhà đầu tư nằm ngay trong chính họ: hai cảm xúc sợ hãi và lòng tham. Gần đây, khả năng giao dịch cực ngắn hạn qua ứng dụng điện thoại và việc chia sẻ thông tin theo thời gian thực trên mạng xã hội càng làm khuếch đại những dao động cảm xúc này, thường dẫn đến quyết định bốc đồng. Khi thị trường giảm, mọi người vội vàng bán ra vì sợ thua lỗ lớn hơn. Ngược lại, khi thị trường tăng mạnh, họ vội lao vào ở vùng giá cao vì lo sợ bị bỏ lại phía sau.

Kiểu giao dịch cảm tính như vậy khiến việc đạt được lợi nhuận dài hạn trở nên khó khăn. Việc chịu lỗ lớn nhưng chốt lời nhỏ là một mô hình điển hình mà nhiều nhà đầu tư gặp phải, bắt nguồn từ những phản ứng cảm xúc này. Dù việc kiên nhẫn và quan sát xu hướng thị trường một cách khách quan là rất quan trọng, nhưng tách mình khỏi cảm xúc khi chính tiền của mình đang bị đe dọa lại vô cùng khó khăn. Cuối cùng, khi cảm xúc lấn át lý trí, sai lầm sẽ lặp lại.

Thiếu kiến thức và hiểu lầm

Người phỏng vấn: Người ta thường nói rằng cần có đủ kiến thức trước khi bắt đầu đầu tư. Tuy nhiên, nhiều người dường như vẫn lao vào mà không hiểu rõ. Việc thiếu kiến thức hoặc giáo dục ảnh hưởng thế nào đến thất bại trong đầu tư?

Chuyên gia: Đúng vậy. Đầu tư không chỉ đơn thuần là mua và bán; đó là quá trình hiểu giá trị của doanh nghiệp hoặc tài sản và dự đoán tương lai của chúng. Tuy nhiên, nhiều cá nhân đầu tư theo tin đồn hoặc xu hướng mà không có những kiến thức nền tảng cần thiết như các khái niệm tài chính cơ bản, chiến lược quản trị rủi ro hoặc tầm quan trọng của đa dạng hóa danh mục. Đặc biệt gần đây, có nhiều trường hợp người ta đầu tư một cách mù quáng vào các loại tài sản mới như tiền điện tử và NFT, hoặc các sản phẩm phái sinh mà không hiểu đúng, dẫn đến thua lỗ lớn. Điều đó giống như ra khơi trên biển rộng mà không có la bàn.

Khi bạn lao vào mà không biết chính xác mình đang đầu tư vào đâu, bạn sẽ rất dễ bị dao động bởi biến động nhỏ của thị trường và dễ đưa ra những đánh giá sai lầm. Bạn không thể trả lời câu hỏi cốt lõi: 'Tại sao tôi đầu tư vào tài sản này?' Cuối cùng, khi không có niềm tin vào quyết định đầu tư của mình, sự lo lắng gia tăng và thường dẫn đến thua lỗ.

Kỳ vọng phi thực tế

Người phỏng vấn: Nhiều người có xu hướng nhắm tới một lần thành công duy nhất với đầu tư hoặc kỳ vọng lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn. Vì sao mọi người lại có những kỳ vọng phi thực tế như vậy về đầu tư?

Chuyên gia: Truyền thông và những câu chuyện thành công từ người quen thường nuôi dưỡng các kỳ vọng phi thực tế này. Đặc biệt trên mạng xã hội, chỉ những kết quả đầu tư thành công mới được chia sẻ có chọn lọc, khiến đầu tư trông như rất dễ dàng và có thể đem lại lợi nhuận lớn nhanh chóng, từ đó khuếch đại những hy vọng thiếu thực tế. Khi ai đó nghe về việc một người khác kiếm được rất nhiều tiền trong thời gian ngắn, họ dễ rơi vào ảo tưởng rằng mình cũng có thể làm như vậy. Tuy nhiên, những câu chuyện thành công như thế cực kỳ hiếm; phần lớn thành tựu đều đến từ nỗ lực kéo dài và thời gian.

Đầu tư không phải là phép màu. Phép màu của lãi kép cũng cần thời gian để xuất hiện. Mong muốn đánh bại thị trường trong ngắn hạn dẫn đến việc chấp nhận rủi ro quá mức và khiến nhà đầu tư không hài lòng ngay cả với những khoản lãi nhỏ. Cuối cùng, không phân biệt được giữa thực tế và kỳ vọng sẽ làm gia tăng thất vọng và bực bội, duy trì một vòng luẩn quẩn của các sai lầm cảm xúc. Điều cốt yếu là phải kiên nhẫn và đầu tư đều đặn với góc nhìn dài hạn.

Đầu tư thiếu kỷ luật và thiếu nguyên tắc

Người phỏng vấn: Một số nhà đầu tư có xu hướng giao dịch bốc đồng mà không có nguyên tắc đầu tư nào. Việc thiếu nguyên tắc hoặc chiến lược cá nhân ổn định có thể gây ra vấn đề gì?

Chuyên gia: Thiếu nguyên tắc hay chiến lược rõ ràng giống như bắt đầu một hành trình đầu tư dài mà không có la bàn. Không có tiêu chí để quyết định khi nào mua hay bán, bạn sẽ dễ bị dao động bởi từng chuyển động nhỏ của thị trường. Với sự gia tăng khả năng tiếp cận của Hệ thống Giao dịch Di động (MTS), nơi việc giao dịch chỉ cần một cú nhấp chuột, đầu tư bốc đồng dựa trên cảm xúc nhất thời đã trở nên thường xuyên hơn so với việc tuân thủ các nguyên tắc đã thiết lập từ trước. Nhà đầu tư thường dựa vào những cảm giác mơ hồ như, 'Nếu mua bây giờ thì có vẻ sẽ tăng, còn nếu bán lúc đó thì có vẻ sẽ giảm tiếp.'

Kiểu đầu tư thiếu kỷ luật này dẫn đến giao dịch thường xuyên, phát sinh phí và thuế không cần thiết, thậm chí còn có thể gây ra thua lỗ lớn. Nếu không có triết lý đầu tư cá nhân hoặc tiêu chí rõ ràng, chẳng hạn như nguyên tắc 'bán ngay nếu chạm một ngưỡng lỗ nhất định', nhà đầu tư sẽ chỉ biết nhìn khoản lỗ tiếp tục gia tăng. Để đạt được mục tiêu đầu tư một cách nhất quán mà không bị cảm xúc chi phối, việc thiết lập và tuân thủ nguyên tắc đầu tư của riêng mình là điều thiết yếu.

So sánh với người khác và áp lực xã hội

Người phỏng vấn: Nhiều người vô thức so sánh mình với người khác và cảm thấy lo lắng khi nghe về những câu chuyện thành công trong đầu tư của người khác hoặc nhìn thấy mức lợi nhuận ấn tượng trên mạng xã hội. Việc so sánh với người khác và ảnh hưởng xã hội tác động thế nào đến quyết định đầu tư?

Chuyên gia: Nhiều người bị cuốn theo việc người khác khoe lãi hoặc nghe tin đồn về những 'cổ phiếu ăn may'. Cảm giác FOMO (Fear Of Missing Out) - 'Mình có bị bỏ lỡ không?', 'Mình có đang tụt lại không?' - che mờ khả năng phán đoán lý trí. Bị cuốn vào tâm lý đám đông, họ đầu tư bừa bãi vào thông tin chưa kiểm chứng hoặc cổ phiếu đang được bàn tán, bất chấp kế hoạch đầu tư của chính mình.

Tuy nhiên, tình hình tài chính, mục tiêu đầu tư và khả năng chịu rủi ro của mỗi người đều khác nhau. Chỉ vì hàng xóm kiếm được rất nhiều tiền với một cổ phiếu nào đó không có nghĩa khoản đầu tư tương tự cũng sẽ thành công với bạn. Việc liên tục so sánh với người khác và cảm thấy bị thúc ép cuối cùng sẽ khiến họ chọn những khoản đầu tư rủi ro không phù hợp, làm tăng mạnh khả năng có kết quả đáng thất vọng. Điều quan trọng là phải giữ nhịp độ và nguyên tắc của riêng mình.

Kết luận

Người phỏng vấn: Dựa trên cuộc thảo luận hôm nay, có thể thấy rõ rằng lý do khiến đa số người thất bại trong việc kiếm tiền từ đầu tư không chỉ đơn giản là do điều kiện thị trường, mà còn bắt nguồn từ những vấn đề nội tại, sự chuẩn bị không đầy đủ và kỳ vọng sai lệch. Cuối cùng, đầu tư là một hành trình dài đòi hỏi sự kiên nhẫn, học hỏi liên tục và tự phản tỉnh. Cảm ơn bạn vì những chia sẻ giá trị.

---